Voeding voor, tijdens en na het lopen: wat heeft je lichaam écht nodig?
Je kunt maandenlang perfect trainen voor een marathon. Maar als je voeding niet goed zit, kan het op wedstrijddag alsnog mislopen.
De juiste voeding maakt van een slechte voorbereiding geen goede. Maar ze kan er wel voor zorgen dat je het maximale haalt uit de trainingen die je gedaan hebt.
Moet je gels gebruiken tijdens een halve marathon? Hoeveel koolhydraten heb je nodig tijdens een lange duurloop? En is die chocomelk na het lopen eigenlijk wel een goed idee?
In dit artikel bekijken we hoe je voeding kunt inzetten vóór, tijdens en na het lopen. Geen ingewikkelde voedingsschema's of dure supplementen, maar praktische richtlijnen die je kunt aanpassen aan je eigen trainingen en wedstrijden.
1. Goede sportvoeding begint niet op wedstrijddag
Wanneer lopers over sportvoeding praten, gaat het al snel over gels, sportdrank en koolhydraatstapeling. Maar eigenlijk begint goede sportvoeding ergens anders: bij wat je iedere dag eet en drinkt.
Ons lichaam gebruikt verschillende voedingsstoffen om te functioneren, te bewegen en te herstellen.
Koolhydraten zijn een belangrijke energiebron, zeker wanneer de intensiteit van het lopen toeneemt. Je lichaam slaat ze op als glycogeen in je spieren en lever.
Vetten vormen een grote energievoorraad. Vooral bij lagere intensiteiten leveren ze een aanzienlijk deel van de benodigde energie.
Eiwitten ondersteunen onder andere spierherstel en de aanpassingen van je lichaam aan training.
Die drie voedingsstoffen zijn allemaal belangrijk. Welke brandstof je lichaam gebruikt, hangt onder meer af van de inspanningsintensiteit, trainingsstatus en beschikbare energievoorraden.
En daar zit meteen een belangrijk verschil tussen je dagelijkse voeding en je wedstrijdvoeding.
Op gewone dagen wil je voldoende groenten, fruit, volkorenproducten, gezonde vetten en eiwitbronnen eten. Vlak voor een wedstrijd kunnen net andere keuzes beter zijn. Dan worden snel verteerbare koolhydraten en het beperken van maag-darmklachten belangrijker.
Eerst de basis goed krijgen. Daarna pas optimaliseren.
Dat klinkt logisch, maar in de praktijk zie ik regelmatig lopers die uitgebreid gels vergelijken terwijl hun dagelijkse voedingspatroon of totale energie-inname nog aandacht verdient.
2. Waarom zijn koolhydraten zo belangrijk voor lopers?
Tijdens het lopen gebruikt je lichaam zowel vetten als koolhydraten om energie te produceren.
Het grote voordeel van vetten is dat we er een ruime voorraad van hebben. Zelfs relatief magere lopers beschikken over veel energie die in vetweefsel is opgeslagen.
Maar vetverbranding alleen kan niet altijd snel genoeg energie leveren om een hoog wedstrijdtempo te ondersteunen.
Daarvoor zijn koolhydraten bijzonder belangrijk.
Het probleem? Je lichaam beschikt maar over een beperkte hoeveelheid opgeslagen koolhydraten.
Die glycogeenvoorraad kan tijdens een lange, intensieve inspanning aanzienlijk afnemen. Wanneer de beschikbaarheid van koolhydraten te laag wordt, kan je tempo plots sterk terugvallen.
Dit is een van de mechanismen achter de beruchte man met de hamer tijdens een marathon. Al kunnen ook een te ambitieus starttempo, spiervermoeidheid en andere factoren een rol spelen.
Gelukkig kunnen we die koolhydraatbeschikbaarheid beïnvloeden.
Door voldoende koolhydraten te eten in de dagen voor een lange wedstrijd, en tijdens de inspanning tijdig bij te vullen, verklein je de kans dat een energietekort je prestaties beperkt (Burke et al., 2011).
3. Wat eet je vóór het lopen?
Wat je vooraf eet, hangt vooral af van wat je gaat doen.
Voor een rustige training van 40 minuten heb je geen uitgebreid voedingsplan nodig. Voor een marathon van drieënhalf uur ligt dat anders.
Eet je laatste grotere maaltijd op tijd
Voor langere trainingen en wedstrijden is een koolhydraatrijke, gemakkelijk verteerbare maaltijd ongeveer twee tot vier uur voor de start een goede richtlijn.
Denk aan wit brood met confituur, een banaan, witte rijst of een ontbijt met ontbijtgranen die je goed verdraagt.
Waarom eerder wit brood dan volkorenbrood?
Omdat vezels de vertering kunnen vertragen en bij sommige lopers maag-darmklachten veroorzaken tijdens intensieve inspanningen.
Dat betekent niet dat vezels ongezond zijn. Integendeel. In je dagelijkse voeding zijn ze belangrijk. Alleen vlak voor een wedstrijd kan het nuttig zijn om ze tijdelijk te beperken.
Hetzelfde geldt voor grote hoeveelheden vet.
Een zware, vetrijke maaltijd kort voor een wedstrijd is meestal geen goed idee. Je wilt voldoende energie binnenkrijgen, maar niet met een volle maag aan de start staan.
Moet je koolhydraten stapelen voor een marathon?
Voor langdurige wedstrijden kan koolhydraatstapeling, of carbloading, een aanzienlijk verschil maken.
Het doel is eenvoudig: je glycogeenvoorraden zo goed mogelijk aanvullen voordat je vertrekt.
Voor wedstrijden langer dan ongeveer 90 minuten beschrijven sportvoedingsrichtlijnen een koolhydraatinname van ongeveer 10 tot 12 gram per kilogram lichaamsgewicht per dag, gedurende de laatste 36 tot 48 uur voor de start (Thomas et al., 2016).
Dat zijn bijzonder grote hoeveelheden.
Voor een loper van 70 kilogram komt dat neer op 700 tot 840 gram koolhydraten per dag.
Om het tastbaar te maken: als een honingwafel ongeveer 30 gram koolhydraten bevat, spreken we over het equivalent van meer dan 23 honingwafels.
Uiteraard is het niet de bedoeling om twee dagen lang uitsluitend honingwafels te eten.
Je kunt koolhydraten halen uit bijvoorbeeld brood, pasta, rijst, aardappelen, fruit, ontbijtgranen en eventueel koolhydraatrijke dranken.
De kunst is om voldoende koolhydraten binnen te krijgen zonder je maag-darmstelsel onnodig te belasten. De precieze aanpak hangt af van je wedstrijd en je persoonlijke tolerantie.
Een bijkomend effect van carbloading is dat je lichaamsgewicht tijdelijk kan toenemen. Glycogeen wordt namelijk samen met water opgeslagen.
Dat extra gewicht is dus niet automatisch lichaamsvet.
Mijn advies: probeer in de laatste dagen voor een marathon niet meer af te vallen. Focus op voldoende eten, drinken en herstellen.
En een gel vlak voor de start?
Dat kan nuttig zijn, zeker voor langere wedstrijden. Maar het is geen verplicht onderdeel van je voedingsplan.
Sommige lopers ervaren een energiedip wanneer ze ongeveer 30 tot 60 minuten vóór een training snel opneembare koolhydraten eten.
Dit wordt soms een reactieve hypoglykemie genoemd.
Toch toont onderzoek aan dat koolhydraten in het uur voor het sporten doorgaans geen negatief effect hebben op de prestaties. De individuele reactie verschilt sterk (Jeukendrup & Killer, 2010).
Heb je er zelf last van? Dan kun je testen of het beter werkt om een kleine hoeveelheid koolhydraten dichter bij het startmoment te nemen.
Het belangrijkste is dat je dit vooraf tijdens trainingen uitprobeert.
4. Hoeveel koolhydraten heb je nodig tijdens het lopen?
Hier wordt sportvoeding voor duurlopers echt interessant.
Tijdens een rustige training van 40 minuten heb je normaal gezien geen extra koolhydraten nodig.
Maar naarmate je langer loopt, wordt de aanvoer van energie tijdens de inspanning belangrijker.
Wetenschappelijk onderzoek ondersteunt de volgende algemene richtlijnen (Jeukendrup, 2014):
| Inspanningsduur | Richtlijn koolhydraten |
|---|---|
| Minder dan 60 minuten | Normaal geen extra nodig |
| 60 tot 150 minuten | Ongeveer 30–60 g per uur bij langere of intensieve inspanningen |
| Langer dan 150–180 minuten | Ongeveer 60–90 g per uur, afhankelijk van intensiteit en tolerantie |
Dat zijn geen verplichte minimumhoeveelheden voor iedere training.
Bij een rustige duurloop van 90 minuten kun je bijvoorbeeld prima zonder gel lopen wanneer je vooraf voldoende hebt gegeten. Tijdens een intensieve wedstrijd van dezelfde duur kunnen extra koolhydraten wél nuttig zijn.
Voor een marathon zijn de voordelen van een goed voedingsplan nog veel duidelijker.
Voorbeeld: een marathon in 3 uur en 30 minuten
Stel dat je tijdens een marathon 75 gram koolhydraten per uur wilt innemen.
Dat kan bijvoorbeeld met twee gels van 30 gram en 15 gram koolhydraten uit sportdrank.
Op drieënhalf uur komt dat neer op ongeveer 260 gram koolhydraten.
Dat lijkt veel, en dat is het ook.
Daarom moet je dit niet voor het eerst proberen tijdens je marathon.
Begin tijdens langere trainingen met een hoeveelheid die je goed verdraagt en bouw eventueel geleidelijk op.
Begin op tijd met eten
Een van de meest gemaakte fouten is te lang wachten voordat je de eerste gel neemt.
Veel lopers eten pas wanneer ze merken dat hun energie afneemt.
Maar op dat moment loop je mogelijk al achter op je geplande koolhydraatinname.
Voor langere wedstrijden vind ik het daarom interessant om vanaf het begin met een duidelijk voedingsschema te werken.
Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat je iedere 20 tot 30 minuten een kleinere hoeveelheid koolhydraten neemt.
Het exacte moment is minder belangrijk dan de totale hoeveelheid die je op een comfortabele manier kunt innemen.
Waarom bevatten veel gels glucose én fructose?
Wanneer je sportvoeding vergelijkt, zie je regelmatig verhoudingen zoals 2:1 of 1:0,8 staan.
Die verwijzen naar de verhouding tussen glucose en fructose, of een glucosebron zoals maltodextrine en fructose.
Waarom is dat interessant?
Omdat glucose en fructose via verschillende transportsystemen in de darm worden opgenomen.
Door beide te combineren kan je lichaam bij hoge koolhydraatinname doorgaans meer koolhydraten opnemen en gebruiken dan wanneer je uitsluitend glucose gebruikt.
Dat wordt vooral relevant wanneer je meer dan ongeveer 60 gram koolhydraten per uur wilt innemen (Jeukendrup, 2014).
Je hoeft dus niet automatisch de duurste gel met de nieuwste verhouding te kopen.
Wanneer je mikt op 30 tot 60 gram per uur, zijn er heel wat mogelijkheden.
Wil je richting 90 gram per uur of meer? Dan worden de samenstelling van je sportvoeding en het trainen van je maag-darmstelsel belangrijker.
5. Gels, sportdrank of vaste voeding?
Je hoeft je koolhydraten niet uitsluitend uit gels te halen.
Sportdrank, chews, repen en gewone voedingsmiddelen kunnen allemaal een rol spelen.
Tijdens een marathon vind ik gels en sportdrank vaak praktisch. Ze zijn gemakkelijk mee te nemen en meestal relatief snel te consumeren.
Tijdens een lange trail of ultraloop kan vaste voeding een interessante aanvulling zijn, zeker wanneer je heel wat uren onderweg bent.
De keuze hangt af van je tempo, het parcours, de duur van de inspanning en je persoonlijke voorkeur.
Wat betekent isotone sportvoeding?
Op sportvoedingsproducten zie je regelmatig termen als isotoon, hypotoon en hypertoon.
Die termen verwijzen naar de concentratie van opgeloste deeltjes in een vloeistof, in vergelijking met lichaamsvloeistoffen.
Een geconcentreerde energiegel bevat relatief veel koolhydraten in een klein volume. De meeste van deze gels neem je bij voorkeur samen met water, zodat de totale concentratie in je maag en darm lager wordt.
Sommige specifiek als isotoon ontwikkelde gels kunnen zonder extra water worden ingenomen om de gel te verdunnen. Je moet uiteraard nog altijd voldoende drinken om je vochtbehoefte te dekken.
Het Australian Institute of Sport benadrukt daarom dat je rekening moet houden met zowel de samenstelling van je gel als de hoeveelheid vocht die je erbij inneemt.
Een gel die op papier perfect is, heeft weinig waarde wanneer je er tijdens je wedstrijd maagproblemen van krijgt.
Test dus niet alleen hoeveel koolhydraten je kunt innemen, maar ook welke producten en combinaties voor jou werken.
6. Hoeveel moet je drinken tijdens het lopen?
Naast voeding is hydratatie een belangrijk onderdeel van je wedstrijdvoorbereiding.
Tijdens het lopen verlies je vocht via zweet. Hoeveel dat is, verschilt sterk van persoon tot persoon.
Temperatuur, luchtvochtigheid, intensiteit, lichaamsgrootte en individuele zweetproductie spelen allemaal een rol.
Daarom bestaat er geen ideale hoeveelheid water die voor iedere loper geldt.
De aanbeveling om bijvoorbeeld altijd minstens 500 milliliter per uur te drinken, is te algemeen.
Voor een korte training in koele omstandigheden kan je behoefte veel lager liggen. Tijdens een warme marathon kun je aanzienlijk meer zweten.
Een goede strategie houdt rekening met dorst, omstandigheden, je verwachte zweetverlies en de mogelijkheden om onderweg te drinken.
Je kunt je vochtverlies tijdens trainingen leren inschatten door je gewicht vóór en na een inspanning te vergelijken, rekening houdend met wat je hebt gedronken.
Het doel is om overmatige uitdroging te vermijden, maar ook om niet meer te drinken dan je lichaam nodig heeft. Overmatig drinken kan namelijk leiden tot een gevaarlijke daling van het natriumgehalte in je bloed (Sawka et al., 2007).
Heb je elektrolyten nodig?
Tijdens het zweten verlies je niet alleen water, maar ook elektrolyten, waaronder natrium.
Bij sommige lopers is het natriumverlies relatief groot.
Witte zoutvlekken op kleding na een warme training kunnen erop wijzen dat je behoorlijk wat zout verliest, al zijn ze geen nauwkeurige meting.
Vooral tijdens lange inspanningen in warme omstandigheden kan het interessant zijn om ook je natriuminname te bekijken.
Maar elektrolyten zijn geen wondermiddel tegen krampen.
Onderzoek toont aan dat inspanningsgebonden spierkrampen meerdere oorzaken kunnen hebben, waaronder vermoeidheid en neuromusculaire factoren. Een zouttekort is lang niet altijd de verklaring (Miller et al., 2022).
Ook hier is de boodschap: werk met een persoonlijk plan en ga niet zomaar uit van wat voor een andere loper werkt.
7. Wat eet je na het lopen?
Een goede training eindigt niet wanneer je je horloge stopzet.
De aanpassingen die je lichaam maakt aan training vinden voor een belangrijk deel plaats tijdens het herstel.
Daarvoor heeft je lichaam onder andere energie, koolhydraten, eiwitten en vocht nodig.
Na een lange of intensieve inspanning zijn vooral twee zaken interessant.
Koolhydraten helpen om de glycogeenvoorraden opnieuw aan te vullen.
Eiwitten ondersteunen spierherstel en de opbouw van spierweefsel.
Een praktische hoeveelheid eiwitten na een zware training ligt voor veel volwassen sporters rond 20 tot 40 gram, afhankelijk van lichaamsgewicht en voedingscontext.
Hoe snel je moet eten, hangt ook af van wat je daarna nog gepland hebt.
Moet je enkele uren later opnieuw een intensieve training afwerken? Dan is het belangrijk om snel met het aanvullen van koolhydraten te beginnen.
Heb je pas de volgende dag opnieuw een training? Dan is er doorgaans meer flexibiliteit en is je totale voedingsinname doorheen de dag minstens zo belangrijk (Thomas et al., 2016).
Is chocomelk een goede hersteldrank?
Ik ben zelf fan van chocomelk na een lange training.
Niet omdat het een magisch herstelproduct is, maar omdat het eenvoudig en praktisch is.
Chocomelk bevat zowel koolhydraten als eiwitten en levert ook vocht.
Dat maakt het een bruikbare optie na het lopen.
Let wel op de hoeveelheid: een klein glas levert niet noodzakelijk voldoende eiwitten voor optimaal herstel na een zware inspanning.
Je kunt het bijvoorbeeld combineren met yoghurt, een boterham of een andere eiwitbron.
Een commerciële herstelshake kan natuurlijk ook, maar is zeker niet altijd noodzakelijk.
Het gaat uiteindelijk om welke voedingsstoffen je binnenkrijgt, niet om hoe professioneel de verpakking eruitziet.
8. Welke supplementen werken echt voor lopers?
Wanneer de basis van je voeding goed zit, kun je bekijken of bepaalde supplementen nog een meerwaarde bieden.
Maar verwacht er geen wonderen van.
Cafeïne
Cafeïne is een van de best onderzochte prestatiebevorderende middelen in de sport.
Onderzoek toont aan dat cafeïne de duurprestatie bij veel sporters kan verbeteren.
Vaak worden hoeveelheden van ongeveer 3 tot 6 milligram per kilogram lichaamsgewicht onderzocht. Ook lagere hoeveelheden kunnen bij sommige sporters effect hebben (Guest et al., 2021).
Cafeïne kan onder andere helpen om je alertheid te verhogen en de ervaren inspanning te beïnvloeden.
Maar niet iedereen reageert er even goed op.
Hartkloppingen, onrust, maagklachten en slaapproblemen zijn mogelijke nadelen.
Test dus vooraf hoe je erop reageert en hou rekening met alle cafeïnebronnen die je gebruikt, inclusief koffie en cafeïnehoudende gels.
Nitraat uit rode biet
Een ander interessant supplement is nitraat, dat onder andere in rode biet voorkomt.
Via verschillende omzettingen in het lichaam kan nitraat bijdragen aan de productie van stikstofmonoxide. Dat speelt onder meer een rol in de werking van bloedvaten en spieren.
Onderzoek toont dat nitraatsuppletie in bepaalde omstandigheden de efficiëntie van inspanning kan verbeteren.
Het effect is wel wisselend en lijkt niet voor iedere atleet even groot. Bij zeer goed getrainde duursporters is een prestatievoordeel minder consistent aangetoond (Jones et al., 2018).
Het is dus iets wat je kunt overwegen en testen, maar zeker geen noodzakelijk onderdeel van marathonvoeding.
Hetzelfde geldt voor supplementen zoals creatine. Die kunnen interessant zijn voor krachttraining en korte, explosieve inspanningen, maar bieden niet automatisch een direct voordeel voor marathonprestaties.
9. Drie praktische voorbeelden
Hoe ziet dit er nu uit wanneer je alles samenbrengt?
| Rustige training | 10 Miles | Marathon | |
|---|---|---|---|
| Duur | 40 minuten | ± 90 minuten | ± 3u30 |
| Vooraf | Normale voeding volstaat | Koolhydraatrijke, licht verteerbare maaltijd | Carbloading en een getest wedstrijdontbijt |
| Tijdens | Normaal geen koolhydraten nodig | Eventueel 30–60 g koolhydraten per uur | Richting 60–90 g per uur als dit goed verdragen wordt |
| Drinken | Volgens omstandigheden en dorst | Afstemmen op temperatuur en zweetverlies | Persoonlijk hydratatieplan |
| Na afloop | Gewone maaltijd | Koolhydraten en eiwitten aanvullen | Prioriteit voor koolhydraten, eiwitten en vocht |
Dit zijn startpunten, geen universele voorschriften.
Een loper die zijn eerste marathon in vijf uur uitloopt, heeft niet noodzakelijk hetzelfde voedingsplan nodig als iemand die op tweeënhalf uur mikt.
En bij een ultratrail van vijftien uur spelen weer andere factoren mee, zoals de lagere intensiteit, de mogelijkheid om vaste voeding te eten en de omstandigheden op het parcours.
Juist daarom is een individueel voedingsplan zo waardevol.
10. De belangrijkste les: train je voeding zoals je je benen traint
Als ik één ding wil meegeven, is het dit:
Een voedingsplan is pas goed wanneer je het tijdens je trainingen hebt getest.
Je kunt perfect berekenen dat je tijdens je marathon 90 gram koolhydraten per uur wilt opnemen.
Maar als je maag bij 60 gram al protesteert, heb je daar weinig aan.
Begin daarom tijdens je lange duurlopen met een haalbare hoeveelheid. Bouw eventueel op en ontdek welke producten je goed verdraagt.
Experimenteer met gels, sportdrank en vaste voeding. Leer inschatten hoeveel je drinkt en wat je nodig hebt bij verschillende weersomstandigheden.
En verlies je vooral niet in details.
De perfecte glucose-fructoseverhouding heeft weinig zin wanneer je in totaal te weinig eet. Een dure herstelshake is niet noodzakelijk beter dan een gewone maaltijd. En geen enkel supplement compenseert een structureel tekort aan energie, slaap of herstel.
Je investeert maanden in je trainingen. Zorg dan ook dat je voeding die inspanningen ondersteunt.
Dat is uiteindelijk waar goede sportvoeding om draait.
Wil je je voorbereiden op een marathon, trailrunningwedstrijd of ultra?
Bij RunYourPace kijken we verder dan alleen je trainingsschema. We werken ook aan je voedingsstrategie, materiaalkeuze, wedstrijdplanning en herstel.
Zodat je niet alleen goed getraind, maar ook goed voorbereid aan de start staat.
Wetenschappelijke bronnen
Onderstaande bronnen zijn weergegeven volgens APA 7 en ondersteunen de wetenschappelijke aanbevelingen in dit artikel.
Australian Institute of Sport. (z.d.). Sports gels. Australian Sports Commission. https://www.ausport.gov.au/ais/nutrition/supplements/group_a/sports-foods2/sports-gels
Burke, L. M., Hawley, J. A., Wong, S. H. S., & Jeukendrup, A. E. (2011). Carbohydrates for training and competition. Journal of Sports Sciences, 29(Suppl. 1), S17–S27. https://doi.org/10.1080/02640414.2011.585473
Guest, N. S., VanDusseldorp, T. A., Nelson, M. T., Grgic, J., Schoenfeld, B. J., Jenkins, N. D. M., Arent, S. M., Antonio, J., Stout, J. R., Trexler, E. T., Smith-Ryan, A. E., Goldstein, E. R., Kalman, D. S., & Campbell, B. I. (2021). International society of sports nutrition position stand: Caffeine and exercise performance. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 18, Article 1. https://doi.org/10.1186/s12970-020-00383-4
Jeukendrup, A. E. (2014). A step towards personalized sports nutrition: Carbohydrate intake during exercise. Sports Medicine, 44(Suppl. 1), S25–S33. https://doi.org/10.1007/s40279-014-0148-z
Jeukendrup, A. E., & Killer, S. C. (2010). The myths surrounding pre-exercise carbohydrate feeding. Annals of Nutrition and Metabolism, 57(Suppl. 2), 18–25. https://doi.org/10.1159/000322698
Jones, A. M., Thompson, C., Wylie, L. J., & Vanhatalo, A. (2018). Dietary nitrate and physical performance. Annual Review of Nutrition, 38, 303–328. https://doi.org/10.1146/annurev-nutr-082117-051622
Miller, K. C., McDermott, B. P., Yeargin, S. W., Fiol, A., & Schwellnus, M. P. (2022). An evidence-based review of the pathophysiology, treatment, and prevention of exercise-associated muscle cramps. Journal of Athletic Training, 57(1), 5–15. https://doi.org/10.4085/1062-6050-0696.20
Sawka, M. N., Burke, L. M., Eichner, E. R., Maughan, R. J., Montain, S. J., & Stachenfeld, N. S. (2007). American College of Sports Medicine position stand: Exercise and fluid replacement. Medicine & Science in Sports & Exercise, 39(2), 377–390. https://doi.org/10.1249/mss.0b013e31802ca597
Thomas, D. T., Erdman, K. A., & Burke, L. M. (2016). Position of the Academy of Nutrition and Dietetics, Dietitians of Canada, and the American College of Sports Medicine: Nutrition and athletic performance. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 116(3), 501–528. https://doi.org/10.1016/j.jand.2015.12.006
Dit artikel geeft algemene sportvoedingsinformatie. Voor individueel voedingsadvies, aanhoudende maag-darmklachten of specifieke medische situaties raadpleeg je bij voorkeur een erkende sportdiëtist.
